زمین ما


سالهاست زاینده رود را زنده می خواهیم، اما... نویسنده: محمد کوشافر - شنبه ۱٢ شهریور ۱۳٩٠

سال های زیادی است که متخصصان و طرفداران محیط زیست مزایای متعدد زاینده رود را بر شمرده اند و نگرانی خود را از به مخاطره افتادن آن اعلام می دارند ،عوامل تهدید و تنش زاینده رود را شناخته و معرفی کردند ه اند، راهکار ارئه دادند و پیامد های آلودگی کمی و کیفی آن را بیان داشتند؛ در این بین کانون تشکل های غیر دولتی زیست محیطی استان اصفهان در بیانیه ای در سال 1379 اعلام داشت « در حال حاضر حیات این رودخانه و کل منطقه ی تحت تاثیر آن به خطر افتاده است... متأسفانه سیاست های غلط  ،تاثیرات خشکسالی را مضاعف نموده است... ، در صورتی که در موارد مذکور چاره اندیشی به عمل نیاید منطقه به زودی درگیر بحران های اکولوژیکی، اجتماعی، و اقتصادی جدی خواهد شد که برون رفت از آن بسیار مشکل خواهد بود. "مجله پیام سبز در نشریه بهار 1380 خود نوشت : «اگر امروز به خود نیاییم فرصتی برای جبران نیست، بحران کم آبی و مسائل مترتب برآن منحصر به سال های خشک و کم باران نیست. بپذیریم که در کشور ما خشکسالی یک پدیده ی دایمی است، فریب معدود سال های پر باران را نخوریم. به خود بیاییم و از دارائی ها و امکانات موجود کشور به بهترین وجه استفاده کنیم» باز هم پیام سبز در شماره تابستان 1380 نوشت: «برنامه های توسعه آینده حوضه زاینده رود بدون در نظر گرفتن مسئله آب و مسائل زیست محیطی مختلف فاجعه ای عظیم است.» در همین سال کانون تشکل های غیر دولتی زیست محیطی اصفهان طی بیانیه ای دیگر ضمن برشمردن راهکار های کاهش تهدیدات این رودخانه اعلام نمود " ترویج فرهنگ تغییر الگوی مصرف آب، صرفه جویی و استفاده بهینه از آب در بخش های مختلف صنعت، کشاورزی و شهری وظیفه یکایک مردم بویژه مسئولین و رسانه های جمعی محسوب می گردد." سال 82 دومین سمینار اصفهان و توسعه با عنوان زاینده رود بر گزار شد تا  متخصصان نیز خواستار در نظر گرفتن زاینده رود و آب در مسائل توسعه شوند.

 در 18مهر 1382 جمعی از اعضا و هواداران تشکل های زیست محیطی با رویکردی جدید در کرانه های این رودخانه حضور یافته و ضمن برپایی مراسمی با نام نکوداشت زاینده رود اعلام کردند زاینده رود را زنده می خواهیم، زاینده رود را کامل می خواهیم و زاینده رود را همیشه می خواهیم.

یکسال بعد نیز در مهر 1383 در مراسمی مشابه شبکه تشکل های زیست محیطی غیر دولتی اصفهان در بیانیه ای اعلام کرد" زاینده رود که حیات آن به واسطه ی دخالت های  نابجا تهدید می شود؛ نیازمند توجه جدی همگان بویژه مسئولان برنامه ریز و تصمیم گیران در سطوح مختلف است". این مطالب طی سال ها و به طرق مختلف مانند بیانیه، مقاله، سخنرانی، جلسه، مصاحبه و گفتگو به کرات بیان شد و هنوز نیز ادامه  دارد.

اما در طرف دیگر وبه موازات این نصایح، صنایع بزرگ و ناپایدار نظیر فولاد و ذوب آهن گسترش یافت. آب در بالادست پمپاژ شد، چمن کاری های گسترده مصرف آب اصفهان را بالا برد، جمعیت زیاد شد و اشتغال زایی بهانه ای برای افتتاح طرح های متعدد گردید، آب زاینده رود به حوضه های دیگر با مقاصد شرب و غیر شرب انتقال یافت و مسئولان و برنامه ریزان بدون توجه کافی به بسیاری از مسائل زیست محیطی موافقت های اصولی و غیر اصولی صادر کردند ،طرح افتتاح نمودند و هنوز هم این روند شاید با شتابی بیشتر ادامه دارد.

... و اکنون زاینده رود خشک است و کم آبی خود نمایی می کند و بیش از پیش صحت گفتار علاقمندانی که سالیان سال مطالب خود را بر پایه ی دانش و دلسوزی بیان نمودند آشکار است. آن ها سال ها و بارها گفته اند اما تصمیم گیران نشنیدند و یا شنیدند و ندیدند.

و اما سخن آخر زاینده رود خشک است و این خشکی دلائل متعدد دارد از جمله مدیریت نامناسب منابع آب که بر پایه سود آوری ریالی است  ونه بر پایه بهره وری و  رعایت حقوق حق آبه داران، کم بارشی، توسعه مصارف آب بیش از ظرفیت و انتقال به حوضه های خارج از زاینده رود، قانون استقلال آب استانها ،مجوز شفاهی مسئولین برای برداشت بی حد وحصرآب در استان زیبای چهار محال و بختیاری و اجرایی شدن آن .

 به هر حال نباید کمی بارش ها را پوششی بر خشکی زاینده رود و رفتار خود بدانیم پس این پوشش را کنار گذارید وبه تخصصها بیش از پیش اهمیت دهید. زاینده رود را زنده و سالم و کامل می خواهیم.

 محمد کوشافر

( این مقاله در مجموعه مقالات همایش بررسی بحران زاینده رود 1388 نیز چاپ شده است)

 

 

  نظرات ()